AZ / EN / RU
Proseslərin Avtomatlaşdırılması Mühəndisliyi kafedrası

Avtomatlaşdırma mühəndisliyi mühəndislik və informasiyanın idarə olunmasının birləşməsindən ibarət elm sahəsidir.Belə ki, müxtəlif sistemlər hər istiqamətdə: istehsal xərci, məhsulların keyfiyyəti, iş təhlükəsizliyi, ətraf mühit və bazar tələblərinə cavab eləcə də sənaye inzibatçılığı və idarəçiliyi kimi effektiv işləyə bilər.

Avtomatlaşdırma mühəndisləri biliyə, dizayn qabiliyyətinə, yaradıcılığa ,sistemin idarə olunamasına malik şəxslərdir. Məsələn: zavod avtomatlaşdırma, proses avtomatlaşdırma minumum sayda heyyət tələb olunan və yaxud özləri tərəfindən iş sistemi yaradılan bina və fərdi evlərin avtomatlaşdırılması kimi.

 

Avtomatlaşdırma alətləri

Hal-hazırda mühəndislər avtomatlaşdırılmış cihazlar üzərində ədədi nəzarətə malikdirlər.Nəticə isə tətbiqetmələrin və insan fəaliyyətinin sürətlə genişlənməsi olmuşdur.Kompüter dəstəkli texnologiyalar (və ya CAx) hazırda mürəkkəb sistemlərin yaradırılması üçün istifadə edilən riyazi və təşkilati alətlərin əsası kimi xidmət edirlər.  Kompüter dəstəkli dizayn (CAD) və Kompüter dəstəkli istehsal (CAM) CAx-ın nümunələridir. Kompüter dəstəkli texnologiyalar tərəfindən məhsulların dizaynı, analizi və istehsalının təkmilləşdirilməsi sənaye üçün faydalı olmuşdur.

İnformasiya texnologiyaları sənaye maşınları və prosesləri ilə birlikdə dizayn, həyata keçirmə və idarəetmə sistemlərinin nəzarətinə kömək edə bilər. Sənaye idarəetmə sistemlərinin nümunələrindən biri proqramlaşdırılan məntiqi kontrollerlərdir (PLC). Proqramlaşdırılan məntiqi kontrollerlər (PLCs) sensorlardan daxil olan giriş və çıxış axınının sinxronlaşdırılmasında istifadə olunan ixtisaslaşdırılmış kompüterlərdir. 

 

Avtomatlaşdırma alətlərinin müxtəlif növləri mövcuddur:

  • Süni neyron şəbəkə (ANN)
  • Paylanmış nəzarət sistemi (DCS)
  • İnsan-maşın interfeysi (HMİ)
  • Supervizor idarəetmə və məlumatların toplanması (SCADA)
  • Proqramlaşdırılan məntiqi kontrollerlər (PLC)
  • Alətlər
  • Hərəkət nəzarəti
  • Robotlar

 

Fəaliyyət sahəsi

Avtomatlaşdırma mühəndisliyi standart mühəndislik sahələrinin və informasiya texnologiyalarının idarə edilməsinin birləşməsidir. “İnformasiya texnologiyalarının idarə edilməsi”, informasiya texnologiyalarının, kommunikasiyanın, şəbəkə idarəçiliyi və informasiya  birləşməsinə aiddir.

 

Təhsildən sonra iş və karyera

Məzunlar həm dövlət həm də özəl sektorda işləyə bilər: Sənaye məhsulları, avtomatlaşdırma sistemləri yaradan (ABB, Emerson, Avandsis Group, Schneider Electric, Rockwell Automation, NOC&A və s.) və istifadə edən şirkətlər (SOCAR, BP və sənayenin başqa sahələrində o cümədən,  kağız sənayesi, avtomobil sənayesi, qida və kənd təsərrüfatı sənayesi). Məzunlar həmçinin bina və fərdi evlərin avtomatlaşdırılması kimi qeyri-sənaye sektorunda da işləyə bilərlər.

 

İşin təsviri

İnformasiya sistemləri istehsala nəzarət və idarəetmə, məhsulların çatdırılması və xidmətlər üçün texnologiyaların yaradılması və tətbiqi ilə bağlıdır. Avtomatlaşdırma mühəndisləri dizayn, proqramlaşdırma və simulyasiya edə və avtomatlaşdırılmış maşın və prosesləri test edərək işlərini yekunlaşdıra bilərlər. Avtomatlaşdırma mühəndisləri adətən avtomobil istehsalı, qida emalı zavodları, robot və maşınların istifadə olunduğu sənayedə işləyirlər. Avtomatlaşdırma mühəndisləri xüsusiyyətlərin və onların yaradılmasında lazım olan digər sənədlərin ətraflı dizaynı üçün məsuliyyət daşıyırlar.

 

Zəruri bacarıqlar

Avomatlaşdırma mühəndisləri bu keyfiyyətlərə malik olmalıdır:

  • Kompüterdə proqamlaşdırma və proqram təminatının yaradılması bacarığı
  • Yaradıcı düşüncə
  • Problemi ətraflı analiz etmə qabiliyyəti
  • Peşəkarlıq
  • Komandanın digər üzvləri ilə yaxşı ünsiyyət bacarığı

 

Hal hazırda "Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi" (050628) ixtisası üzrə 53 tələbə təhsil alır və bakalavrların (BEng) hazırlanması üzrə dərs proqramı tədris olunur.

 

 

Fənlər (bakalavr proqramı üzrə)

1-ci il

1-ci semestr

2-ci semestr

 Riyaziyyat 1  Riyaziyyat 2
 Fizika 1  Fizika 2
 Proqramlaşdırma və kompüterlərin tətbiqi 1  Proqramlaşdırma və kompüterlərin tətbiqi 2
 Kompüterlərin texniki sənədləşdirmədə tətbiqi  Proseslərin avtomatlaşdırılmasına giriş
 Mühəndislikdə ədədi üsullar  Elektrik materialları
   Elektrik təhlükəsizliyi

 

2-ci il

1-ci semestr

2-ci semestr

 Riyaziyyat 3  Elektrik texnikası 2
 Elektrik texnikası 1  Verilənlərin və siqnalların emalı
 Elektrik ölçmələri  Mühəndis mexanikası
 Neft-qaz və neft-kimya texnologiyaları  Rəqəmli elektronika
 Yarımkeçiricilər  Analoq elektronika
   Elektromexaniki qurğular

 

3-cü il

1-ci semestr

2-ci semestr

 İdarəetmə nəzəriyyəsi 1  İdarəetmə nəzəriyyəsi 2
 Mikroprosessorlar  Proqramlaşdırılan məntiqi kontrollerlər
 Qeyri-elektrik kəmiyyətlərin ölçülməsi  Sistem indentifikasiyası
 Elektromexaniki sistemlərin idarə edilməsi  Proseslərin idarə edilməsi
 İqtisadiyyat  Seçmə fənn 2
 Seçmə fənn 1  

 

4-cü il

1-ci semestr

2-ci semestr

 Müəssisələrin avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri (SAP)  İstehsalat təcrübəsi
 Rəqəmli siqnalların və verilənlərin emalı  Buraxılış işi
 Texnoloji proseslərin avtomatlaşdırılması  
 Supervayzerli idarəetmə və verilənlərin analizi  
 Sənaye kompüter şəbəkələri